De kleur van uw urine laat meestal zien hoeveel u drinkt; sommige kleuren vragen om controle. Mogelijke oorzaken en alarmsignalen in één overzicht.
Tik op een kleur om de details te zien.
U drinkt misschien meer dan nodig.
Af en toe kleurloze urine is normaal; zonder dorst hoeft u niet meer te drinken. Heeft u veel dorst en plast u steeds veel kleurloze urine, ga dan naar de arts.
U drinkt genoeg.
Probeer deze kleur te houden. Heeft u een niersteen gehad, streef dan de hele dag naar urine van deze kleur.
Normaal.
U hoeft niets te doen. Drink meer bij warm weer en bij sporten.
Uw lichaam heeft meer water nodig.
Drink water; binnen een paar uur hoort de kleur lichter te worden. Blijft hij donker ondanks voldoende drinken, of worden uw ogen of huid geel, ga dan naar de arts.
Kan wijzen op ernstig vochttekort, leverziekte, spierafbraak of bloed.
Bruine urine die niet snel lichter wordt door te drinken, moet worden onderzocht. Heeft u daarbij spierpijn, geelzucht, koorts of plast u weinig, ga dan dezelfde dag naar de spoedeisende hulp.
Vochttekort, sommige medicijnen of een leverprobleem.
Drink eerst water en kijk welke medicijnen u gebruikt. Is de oranje kleur niet te verklaren en houdt hij aan, vooral met gele ogen, ga dan naar de arts.
Kan bloed zijn: laat het ook zonder pijn door een uroloog nakijken.
Zichtbaar rode of roze urine hoort door een uroloog te worden beoordeeld, ook als het geen pijn doet en maar één keer gebeurt. Een eenvoudige urinetest laat zien of de kleur van bloed of van voeding komt. Bij stolsels, niet kunnen plassen of koorts: ga naar de spoedeisende hulp.
Meestal door kleurstoffen of medicijnen.
Is het te verklaren door een medicijn, onderzoek of gekleurde voeding, dan is het meestal onschuldig en verdwijnt het snel. Is het niet te verklaren of heeft u een branderig gevoel en koorts, ga dan naar de arts.
Kan wijzen op infectie, kristallen of stenen.
Eén keer troebele urine is vaak onschuldig. Houdt het aan of heeft u een branderig gevoel, geur of koorts, laat dan uw urine onderzoeken; bij koorts met pijn in de flank niet wachten.
Blijvend schuim kan op eiwit in de urine wijzen.
Ontstaat er elke keer schuim dat minutenlang blijft, laat dan uw urine onderzoeken; heeft u gezwollen benen of oogleden, ga dan naar de arts.
De kleuren zijn indicatief; schermen en printers geven kleuren verschillend weer.
Deze schaal van 8 stappen, die in de sportgeneeskunde wordt gebruikt, is gebaseerd op onderzoek waaruit blijkt dat de urinekleur ongeveer de vochtbalans van het lichaam weerspiegelt (Armstrong e.a., 1994). Vergelijk urine van overdag (niet de eerste ochtendplas) met de schaal, tegen een witte achtergrond of in een doorzichtig bakje.
De schaal is een ruwe leidraad voor gezonde volwassenen; vitamines, medicijnen en voeding kunnen de kleur veranderen. Moet u minder drinken vanwege hart- of nierfalen, drink dan niet meer dan uw arts adviseert.
Gezonde urine ligt meestal tussen lichtgeel (strokleur) en helder geel. De kleur komt van de kleurstof urochroom, die ontstaat bij de afbraak van oude rode bloedcellen. Hoe meer u drinkt, hoe meer verdund en lichter de urine is; drinkt u weinig, dan wordt ze geconcentreerd en donkerder. Daarom verandert de kleur in de loop van de dag; de eerste ochtendplas is meestal het donkerst.
De meeste kleurveranderingen zijn onschuldig en hebben vier hoofdoorzaken:
Zichtbaar bloed in de urine (macroscopische hematurie) moet u altijd serieus nemen. Het kan pijnloos zijn en na één keer weer verdwijnen; dat betekent niet dat de oorzaak weg is. Volgens de richtlijnen van de Europese Vereniging voor Urologie (EAU) is bloed in de urine het meest voorkomende teken van blaastumoren; het risico stijgt met de leeftijd en door roken. Ook de Britse NHS adviseert om zelfs een kleine hoeveelheid bloed te laten nakijken, ook als het de eerste keer is en u verder geen klachten heeft.
Een eenvoudige urinetest laat zien of een rode kleur van rode biet, een medicijn of van bloed komt. Wordt bloed bevestigd, dan kan het urologisch onderzoek afhankelijk van uw leeftijd en risicofactoren bestaan uit een echo, een CT-scan en zo nodig een cystoscopie (kijkonderzoek van de blaas). Bruine of colakleurige urine die niet duidelijk door ernstig vochttekort komt, moet dezelfde dag worden onderzocht op oorzaken in lever, spieren en nieren.
Deze kaart is alleen bedoeld als informatie en stelt geen diagnose. De oorzaak van een veranderde urinekleur kan alleen met onderzoek en een urinetest worden vastgesteld.
Bij sommige mensen kleurt rode biet de urine een of twee dagen roze tot rood; dat is onschuldig. Verdwijnt de kleur niet snel, komt ze terug of ziet u ze op een dag zonder rode biet, laat dan een urinetest doen; zo onderscheidt u bloed het betrouwbaarst van kleurstof uit voeding.
Af en toe kleurloze urine is onschuldig en betekent meestal dat u meer drinkt dan nodig; lichtgeel is het doel. Extreem veel drinken kan zelden het natrium in het bloed gevaarlijk laten dalen. Plast u steeds veel kleurloze urine terwijl u weinig drinkt, laat dan onderzoeken op diabetes en nierproblemen.
Omdat u ’s nachts niet drinkt, concentreren de nieren de urine; een donkergele eerste ochtendplas is normaal. In de loop van de dag hoort de kleur lichter te worden als u drinkt. Kijk naar uw urine later op de dag om uw vochtbalans te beoordelen.
Niet altijd. Een krachtige straal of een volle blaas kan kort schuim geven. Ontstaat er elke keer schuim dat lang blijft, dan kan er eiwit in de urine zitten; laat een eenvoudige urinetest doen, vooral als u diabetes of een hoge bloeddruk heeft.
Nee. Ook pijnloos, eenmalig zichtbaar bloed hoort door een uroloog te worden beoordeeld; pijnloos bloedverlies is een typisch teken van blaastumoren. Vaak is de oorzaak behandelbaar, zoals een infectie of een steen, maar alleen onderzoek kan dat uitwijzen.
Kies het ziekenhuis voor een online afspraak: ’s ochtends Özel Medicabil Nilüfer Hastanesi, ’s middags Özel Jimer Hastanesi. Voor vragen kunt u een WhatsApp-bericht sturen (in het Engels of Turks; Nederlands mag ook).
U drinkt misschien meer dan nodig.
Veel water of andere dranken · Plaspillen (diuretica), cafeïne en alcohol · Steeds veel kleurloze urine terwijl u weinig drinkt: diabetes, diabetes insipidus of nierproblemen
U drinkt genoeg.
De gewone kleur als u genoeg drinkt · De kleur komt van een natuurlijke kleurstof in urine (urochroom)
Normaal.
Normaal drinken · Supplementen met B-vitamines (vooral riboflavine) kunnen urine felgeel, bijna fluorescerend kleuren; dat is onschuldig
Uw lichaam heeft meer water nodig.
Te weinig gedronken, warm weer, zweten, sporten · De eerste ochtendplas (’s nachts geconcentreerd) · Vochtverlies door koorts, braken of diarree · Als het niet lichter wordt ondanks voldoende drinken: lever- of galwegproblemen (bilirubine)
Kan wijzen op ernstig vochttekort, leverziekte, spierafbraak of bloed.
Ernstig vochttekort · Lever- en galwegziekten (bilirubine): soms met geelzucht en lichte ontlasting · Rabdomyolyse: spierafbraak na extreme inspanning, een beknelling of door sommige medicijnen, met spierpijn en zwakte · Oud bloed in de urine en sommige nierontstekingen · Tuinbonen, rabarber, aloë · Sommige medicijnen: metronidazol, nitrofurantoïne, chloroquine, primaquine, methocarbamol, laxeermiddelen met senna
Vochttekort, sommige medicijnen of een leverprobleem.
Te weinig gedronken · Medicijnen: rifampicine, fenazopyridine, sulfasalazine, sommige chemotherapiemiddelen · Veel wortels of vitamine C-supplementen · Lever- of galwegproblemen, vooral met lichte ontlasting
Kan bloed zijn: laat het ook zonder pijn door een uroloog nakijken.
Bloed in de urine (hematurie): urineweginfectie, nier- of blaasstenen, vergrote prostaat, blaas- of niertumoren, zware inspanning · Rode biet, bramen, rabarber · Medicijnen: rifampicine, fenazopyridine, laxeermiddelen met senna · Menstruatiebloed in de urine
Meestal door kleurstoffen of medicijnen.
Kleurstoffen in voeding · Methyleenblauw, dat bij sommige onderzoeken en in medicijnen wordt gebruikt · Medicijnen: amitriptyline, indometacine, cimetidine; propofol, een narcosemiddel in het ziekenhuis · Zelden een urineweginfectie door de bacterie Pseudomonas
Kan wijzen op infectie, kristallen of stenen.
Urineweginfectie: soms met branderig gevoel, vaak plassen en een sterke geur · Fosfaatkristallen na het eten (onschuldig) · Te weinig gedronken, nierstenen · Vaginale afscheiding of seksueel overdraagbare infecties · Sperma in de urine na een zaadlozing (retrograde ejaculatie, bijvoorbeeld na een prostaatoperatie)
Blijvend schuim kan op eiwit in de urine wijzen.
Een krachtige straal of volle blaas (het schuim verdwijnt snel; normaal) · Geconcentreerde urine · Eiwit in de urine (proteïnurie): nierziekte, diabetes, hoge bloeddruk · Sperma in de urine bij retrograde ejaculatie
Op. Dr. Mücahit Kabar · Urologie · drmucahitkabar.com