Wat is laparoscopische chirurgie?
Laparoscopische chirurgie staat in de volksmond bekend als “kijkoperatie”. De operatie wordt uitgevoerd met een dunne camera (laparoscoop) en speciale lange instrumenten die worden ingebracht via meestal 3–5 kleine openingen van 0,5–1,2 cm doorsnede in de buikwand. Het camerabeeld wordt vergroot op een scherm weergegeven en de chirurg voert de operatie uit terwijl hij dit beeld volgt.
Om werkruimte te creëren, wordt koolzuurgas in de buikholte gebracht. Bij sommige operaties aan de nier en de bijnier wordt de buikholte niet geopend, maar wordt via de ruimte rond de nier aan de rugzijde gewerkt (retroperitoneale route). Welke route wordt gekozen, hangt af van het orgaan, de aandoening en de anatomie van de patiënt.
Een belangrijk punt: bij laparoscopie verandert alleen de manier waarop het orgaan wordt bereikt. De eigenlijke ingreep aan het orgaan, zoals het verwijderen van een tumor of het herstellen van een vernauwing, volgt dezelfde principes als bij een open operatie.
Het verschil tussen laparoscopie en endoscopische chirurgie
Omdat de term “kijkoperatie” in de urologie voor twee verschillende methoden kan worden gebruikt, verwarren patiënten deze vaak:
- Endoscopische chirurgie: ingrepen zonder enige huidsnede, met dunne camera’s die via de urinewegen (de plasopening) worden opgevoerd. De laserbehandeling van nierstenen (RIRS), de behandeling van stenen in de urineleider (ureterorenoscopie, URS), de prostaatoperatie via de plasbuis (TURP) en de verwijdering van een blaastumor via de plasbuis (TURT) vallen in deze groep.
- Laparoscopische chirurgie: een methode waarbij via kleine openingen in de buik of flank aan de buitenkant van het orgaan wordt gewerkt. Ze wordt gebruikt als een orgaan geheel of gedeeltelijk moet worden verwijderd of hersteld.
Welke aanpak geschikt is, hangt af van het soort en de plaats van de aandoening. Zo wordt een kleine niersteen meestal endoscopisch behandeld, terwijl bij niertumoren laparoscopische chirurgie aan de orde komt.
Algemene voordelen van laparoscopie
In vergelijking met een open operatie wordt de laparoscopische methode in het algemeen in verband gebracht met:
- Kleinere sneden en kleinere littekens
- Minder pijn na de operatie en minder behoefte aan pijnstillers
- Een kortere opnameduur
- Een snellere terugkeer naar het dagelijks leven
- Een kleiner risico op een littekenbreuk en een wondinfectie
- Gedetailleerd werken in kleine ruimtes dankzij het vergrote beeld
Deze voordelen zijn niet bij elke patiënt even groot. De hersteltijd hangt af van het soort operatie, de uitgebreidheid van de ziekte en de algemene gezondheid van de patiënt.
Urologische operaties die laparoscopisch kunnen worden uitgevoerd
De volgende operaties kunnen bij geschikte patiënten laparoscopisch worden uitgevoerd. Details vindt u op de betreffende pagina’s.
Operaties aan de nier
- Radicale nefrectomie: het verwijderen van de nier met het omliggende vetweefsel bij niertumoren.
- Partiële nefrectomie (niersparende operatie): bij niertumoren van geschikte grootte en ligging wordt alleen het deel met de tumor verwijderd en blijft het gezonde nierweefsel behouden.
- Eenvoudige nefrectomie: het verwijderen van een nier die zijn functie heeft verloren en klachten of infecties veroorzaakt.
Voor diagnose en behandelmogelijkheden bij niertumoren kunt u de pagina over nierkanker raadplegen.
Operaties aan de bijnier
De laparoscopische adrenalectomie is de vaak gekozen methode bij afwijkingen van de bijnier die hormonen aanmaken of vanwege hun grootte moeten worden verwijderd. Meer informatie vindt u op de pagina over bijniertumoren.
Vernauwing van het nierbekken (pyeloplastiek)
Bij een vernauwing op de plek waar het nierbekken overgaat in de urineleider, wordt het vernauwde deel verwijderd en opnieuw aangesloten. Details vindt u op de pagina over PUJ-stenose en pyeloplastiek.
Operaties aan prostaat en blaas
- Radicale prostatectomie: het verwijderen van de prostaat en de zaadblaasjes bij prostaatkanker die tot het orgaan beperkt is. Meer informatie vindt u op de pagina over prostaatkanker.
- Radicale cystectomie: kan bij blaastumoren die in de spierlaag zijn gegroeid bij geselecteerde patiënten laparoscopisch worden uitgevoerd. Zie blaaskanker.
Steenoperaties
Het overgrote deel van de nierstenen wordt tegenwoordig behandeld met endoscopische methoden zoals RIRS, URS en PCNL. Bij grote, uit één stuk bestaande stenen in het nierbekken, grote stenen in de urineleider of anatomische afwijkingen kan een laparoscopische pyelolithotomie of ureterolithotomie echter bij geselecteerde patiënten een optie zijn. Bij een nier op een afwijkende of ongebruikelijke plaats kan laparoscopie ook ter ondersteuning van een PCNL worden gebruikt. Algemene informatie vindt u op de pagina over de behandeling van nierstenen.
Varicocelectomie
Bij een verwijding van de aders van de zaadbal (varicocèle) kunnen de aders laparoscopisch worden afgebonden. Bij een varicocèle worden ook veel microchirurgische methoden gebruikt; welke methode geschikt is, verschilt per persoon. Meer informatie vindt u op de pagina over varicocèle.
Laparoscopie via één snede (de navel)
Bij laparoscopische chirurgie via één snede worden meerdere instrumenten tegelijk gebruikt via één toegangspunt in de navel, in plaats van via meerdere openingen. Het litteken blijft grotendeels in de navel verborgen. Deze methode is technisch moeilijker en wordt vooral gekozen bij geselecteerde, relatief eenvoudige operaties en bij patiënten met een geschikte lichaamsbouw. Zo nodig kunnen tijdens de operatie extra kleine openingen worden gemaakt.
Wie komt niet in aanmerking voor laparoscopie?
Laparoscopie is niet voor elke patiënt en elke aandoening geschikt. In de volgende situaties kan een open operatie of een andere methode veiliger zijn:
- Een zo ernstige hart- of longziekte dat het inbrengen van gas in de buik niet wordt verdragen
- Een niet onder controle te brengen stollingsstoornis
- Uitgebreide verklevingen in de buik door eerdere operaties
- Zeer grote tumoren of tumoren die in omliggende organen zijn gegroeid
De keuze van de methode wordt individueel gemaakt na beoordeling van het onderzoek en de beeldvorming.
Kans op overstappen naar een open operatie
Bij een laparoscopisch begonnen operatie kan bij een bloeding, onverwachte verklevingen of een anatomie die veilig werken niet toelaat, worden overgestapt op een open operatie. Deze beslissing wordt genomen voor de veiligheid van de patiënt en moet niet als een mislukking worden gezien. Deze mogelijkheid wordt vóór de operatie met de patiënt besproken en staat in het toestemmingsformulier.
Voorbereiding op de operatie en herstel
Vóór de operatie worden bloedonderzoek, de nodige beeldvorming en een beoordeling door de anesthesioloog gedaan. Bloedverdunners worden op advies van de arts enige tijd van tevoren aangepast of gestopt. Laparoscopische urologische operaties gebeuren onder algehele narcose.
Na de operatie:
- Komen patiënten meestal op de dag van de operatie of de dag erna uit bed; vroeg gaan lopen verkleint het risico op trombose en helpt de darmen op gang te komen.
- Wordt meestal snel begonnen met vloeibare en zachte voeding.
- Kan schouderpijn door het gas in de buik enkele dagen aanhouden.
- Hangt de opnameduur af van het soort operatie; bij de meeste operaties gaat het om enkele dagen.
- Is zittend werk vaak binnen enkele weken weer mogelijk; voor zwaar tillen en intensieve inspanning wordt aangeraden langer te wachten.
Wanneer neemt u na ontslag contact op?
Als zich tijdens het herstel thuis een van de volgende situaties voordoet, moet u zonder te wachten een arts raadplegen:
- Koorts boven 38 °C of koude rillingen
- Toenemende buikpijn, een duidelijk opgezette buik, aanhoudende misselijkheid of braken
- Roodheid, afscheiding of bloeding uit de wondjes
- Eenzijdige zwelling en pijn in een been of plotselinge kortademigheid
- Niet kunnen plassen of veel bloed in de urine
Risico’s
Ook laparoscopische chirurgie is een operatie en heeft de meeste risico’s van een open operatie: bloeding, infectie, beschadiging van naburige organen (darmen, bloedvaten), diepe veneuze trombose en risico’s van de narcose. Daarnaast kunnen een breuk op de plaats van de openingen, gas onder de huid en tijdelijke schouderpijn voorkomen. De specifieke risico’s van elke operatie worden op de betreffende behandelpagina’s en tijdens het consult uitgebreid besproken.
Behandeling in Bursa, Turkije
Op. Dr. Mücahit Kabar studeerde geneeskunde aan de Medische Faculteit van de Uludağ Universiteit en volgde zijn opleiding tot uroloog in het Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi (Ankara Training and Research Hospital). Hij heeft wetenschappelijke studies gepubliceerd over laparoscopisch ondersteunde percutane nefrolithotomie, series van radicale nefrectomieën en afwijkingen van de nier. In Bursa (Nilüfer) bespreekt hij na onderzoek samen met de patiënt de laparoscopische mogelijkheden bij aandoeningen van de nier, de bijnier, de prostaat en de urinewegen, in twee ziekenhuizen: op werkdagen van 08:30 tot 12:00 uur in het Özel Medicabil Nilüfer Hastanesi (+90 444 8 112) en van 13:00 tot 17:00 uur in het Özel Jimer Hastanesi (+90 444 45 67).
Het consult vindt plaats in het Engels of Turks. De internationale patiëntenafdelingen van de ziekenhuizen, die beschikken over de Turkse vergunning voor zorgtoerisme, kunnen helpen met een tolk, vervoer vanaf de luchthaven en accommodatie. Uw beeldvorming en laboratoriumuitslagen kunt u vóór uw reis via WhatsApp naar +90 541 622 54 82 delen; de afspraak zelf maakt u via de online afsprakenpagina of de afsprakenlijn van het ziekenhuis (Özel Medicabil Nilüfer Hastanesi op werkdagen van 08:30 tot 12:00 uur, +90 444 8 112; Özel Jimer Hastanesi van 13:00 tot 17:00 uur, +90 444 45 67). Meer informatie vindt u op de pagina voor internationale patiënten en de contactpagina.
