İdrarın rengi çoğu zaman ne kadar su içtiğinizi gösterir; bazı renkler ise muayene gerektirir. Renklerin olası nedenleri ve uyarı işaretleri tek tabloda.
Ayrıntıları görmek için bir renge dokunun.
Gereğinden fazla su içiyor olabilirsiniz.
Ara sıra renksiz idrar normaldir; susamadıkça daha fazla içmenize gerek yok. Çok susama ile birlikte sürekli bol ve renksiz idrar yapıyorsanız doktora başvurun.
Yeterli sıvı alıyorsunuz.
Bu rengi korumaya çalışın. Böbrek taşı geçirdiyseniz gün boyu bu renkte idrar hedefleyin.
Normal.
Bir şey yapmanıza gerek yok. Sıcak havada ve egzersizde sıvı alımınızı artırın.
Vücudunuz suya ihtiyaç duyuyor.
Su için; birkaç saat içinde renk açılmalıdır. Bol sıvıya rağmen koyu kalıyorsa veya gözlerde, ciltte sararma varsa doktora başvurun.
Ağır susuzluk, karaciğer hastalığı, kas yıkımı veya kan olabilir.
Su içmekle hızla açılmayan kahverengi idrar mutlaka değerlendirilmelidir. Kas ağrısı, sarılık, ateş veya az idrar yapma eşlik ediyorsa aynı gün acile başvurun.
Susuzluk, bazı ilaçlar veya karaciğer sorunu.
Önce su için ve kullandığınız ilaçları gözden geçirin. Açıklanamayan ve süren turuncu renkte, özellikle gözlerde sararma varsa doktora başvurun.
Kan olabilir: ağrısız olsa bile ürolog değerlendirmeli.
Gözle görülen kırmızı veya pembe idrar, ağrısız ve tek seferlik olsa bile ürolog tarafından değerlendirilmelidir. Basit bir idrar tahlili rengin kandan mı yiyecekten mi kaynaklandığını gösterir. Pıhtı, idrar yapamama veya ateş varsa acile başvurun.
Çoğunlukla boya veya ilaç kaynaklı.
Bir ilaç, tetkik veya boyalı yiyecekle açıklanabiliyorsa genellikle zararsızdır ve kısa sürede geçer. Açıklanamıyorsa ya da yanma ve ateş eşlik ediyorsa doktora başvurun.
Enfeksiyon, kristaller veya taş olabilir.
Tek seferlik bulanıklık çoğu zaman önemsizdir. Sürerse veya yanma, koku, ateş eşlik ediyorsa idrar tahlili için doktora başvurun; ateşle birlikte yan ağrısı varsa beklemeyin.
Sürekli köpük idrarda protein olabilir.
Köpük her seferinde oluşuyor ve dakikalarca kaybolmuyorsa idrar tahlili yaptırın; bacaklarda veya göz çevresinde şişlik varsa doktora başvurun.
Renkler temsilidir; ekranlar ve yazıcılar renkleri farklı gösterebilir.
Spor hekimliğinde kullanılan 8 basamaklı skala, idrar renginin vücudun su dengesini yaklaşık olarak yansıttığını gösteren çalışmalara (Armstrong ve ark., 1994) dayanır. Gün içindeki bir idrarınızı (sabah ilk idrar değil) beyaz zeminde veya şeffaf bir kapta skalayla karşılaştırın.
Skala sağlıklı erişkinler için kabaca bir rehberdir; vitaminler, ilaçlar ve yiyecekler rengi değiştirebilir. Kalp veya böbrek yetmezliği nedeniyle sıvı kısıtlamanız varsa doktorunuzun önerdiği miktarı aşmayın.
Sağlıklı bir idrar genellikle soluk saman sarısı ile şeffaf sarı arasındadır. Rengi, eski alyuvarların yıkımı sonucu oluşan ürokrom adlı pigment verir. Ne kadar çok sıvı içerseniz idrar o kadar seyrelir ve açılır; az içtiğinizde yoğunlaşır ve koyulaşır. Bu nedenle gün içinde renkte değişiklik olması normaldir; sabah ilk idrar genellikle en koyu olanıdır.
Renk değişikliklerinin çoğu zararsızdır ve dört ana nedene bağlıdır:
Gözle görülen kan (makroskobik hematüri) her zaman ciddiye alınmalıdır. Kanama ağrısız olabilir, bir kez görülüp kaybolabilir; bu, altta yatan nedenin geçtiği anlamına gelmez. Avrupa Üroloji Derneği (EAU) kılavuzlarına göre idrarda kan, mesane tümörlerinin en sık görülen belirtisidir; risk özellikle ileri yaşta ve sigara içenlerde artar. İngiltere’de NHS de ilk kez görülen, az miktarda ya da başka şikâyet olmadan ortaya çıkan kanamanın bile kontrol edilmesini önerir.
Kırmızı rengin pancar veya bir ilaçtan mı yoksa kandan mı kaynaklandığını basit bir idrar tahlili gösterir. Kan doğrulanırsa üroloji muayenesinde yaşınıza ve risklerinize göre ultrason, bilgisayarlı tomografi ve gerekirse sistoskopi (mesanenin kamerayla incelenmesi) planlanır. Kahverengi veya kola renkli idrar ise ağır susuzluk dışında karaciğer, kas ve böbrek kaynaklı nedenler açısından aynı gün değerlendirilmelidir.
Bu tablo bilgilendirme amaçlıdır ve tanı koymaz. İdrar renginin nedeni ancak muayene ve idrar tahlili ile belirlenebilir.
Pancar bazı kişilerde idrarı bir iki gün pembe-kırmızıya boyar ve zararsızdır. Renk kısa sürede geçmezse, tekrarlıyorsa veya pancar yemediğiniz bir günde görülüyorsa idrar tahlili yaptırın; kanı yiyecek boyasından ayırmanın en güvenilir yolu budur.
Ara sıra renksiz idrar zararsızdır ve genellikle ihtiyacınızdan fazla su içtiğinizi gösterir; hedef soluk sarı renktir. Aşırı su içmek nadiren kandaki sodyumu tehlikeli düzeyde düşürebilir. Az içmenize rağmen sürekli bol ve renksiz idrar yapıyorsanız şeker ve böbrek açısından değerlendirilmelisiniz.
Gece boyunca su içmediğiniz için böbrekler idrarı yoğunlaştırır; sabah ilk idrarın koyu sarı olması normaldir. Gün içinde su içtikçe renk açılmalıdır. Su dengenizi değerlendirirken gün içindeki idrarlarınıza bakın.
Her zaman değil. Hızlı akım veya dolu mesane kısa süreli köpük oluşturabilir. Köpük her seferinde oluşuyor ve uzun süre kaybolmuyorsa idrarda protein olabilir; özellikle diyabet veya yüksek tansiyonunuz varsa basit bir idrar tahliliyle kontrol ettirin.
Hayır. Ağrısız ve tek seferlik görünür kanama da ürolog tarafından değerlendirilmelidir; ağrısız kanama mesane tümörlerinin tipik belirtilerinden biridir. Nedeni çoğu zaman enfeksiyon veya taş gibi tedavi edilebilir bir durumdur, ancak bunu ayırt etmenin yolu muayene ve tetkiktir.
Online randevu için hastaneyi seçin: sabah Özel Medicabil Nilüfer, öğleden sonra Özel Jimer Hastanesi.
Gereğinden fazla su içiyor olabilirsiniz.
Çok miktarda su veya sıvı içmek · İdrar söktürücü ilaçlar (diüretikler), kafein ve alkol · Az içmenize rağmen sürekli bol ve renksiz idrar: diyabet, diabetes insipidus veya böbrek sorunları
Yeterli sıvı alıyorsunuz.
Yeterli sıvı alımında görülen olağan renk · Rengi idrardaki doğal pigment (ürokrom) verir
Normal.
Olağan sıvı alımı · B vitamini (özellikle riboflavin) içeren takviyeler idrarı parlak, fosforlu sarıya boyayabilir; zararsızdır
Vücudunuz suya ihtiyaç duyuyor.
Yetersiz sıvı alımı, sıcak hava, terleme, egzersiz · Sabah ilk idrar (gece boyunca yoğunlaşır) · Ateş, kusma veya ishal nedeniyle sıvı kaybı · Bol su içmenize rağmen geçmiyorsa karaciğer veya safra yolu sorunları (bilirubin)
Ağır susuzluk, karaciğer hastalığı, kas yıkımı veya kan olabilir.
Ağır sıvı kaybı · Karaciğer ve safra yolu hastalıkları (bilirubin): sarılık ve açık renkli dışkı eşlik edebilir · Rabdomiyoliz: çok ağır egzersiz, ezilme yaralanması veya bazı ilaçlar sonrası kas yıkımı; kas ağrısı ve güçsüzlük eşlik eder · İdrardaki eski kan ve bazı böbrek iltihapları · Bakla, ravent, aloe · Bazı ilaçlar: metronidazol, nitrofurantoin, klorokin, primakin, metokarbamol, sinameki (senna) içeren müshiller
Susuzluk, bazı ilaçlar veya karaciğer sorunu.
Yetersiz sıvı alımı · İlaçlar: rifampisin, fenazopiridin, sülfasalazin, bazı kemoterapi ilaçları · Çok miktarda havuç veya C vitamini takviyesi · Karaciğer veya safra yolu sorunları, özellikle açık renkli dışkı ile birlikte
Kan olabilir: ağrısız olsa bile ürolog değerlendirmeli.
İdrarda kan (hematüri): idrar yolu enfeksiyonu, böbrek veya mesane taşı, prostat büyümesi, mesane veya böbrek tümörleri, ağır egzersiz · Pancar, böğürtlen, ravent · İlaçlar: rifampisin, fenazopiridin, sinameki (senna) içeren müshiller · Adet kanının idrara karışması
Çoğunlukla boya veya ilaç kaynaklı.
Gıda boyaları · Bazı tetkik ve ilaçlarda kullanılan metilen mavisi · İlaçlar: amitriptilin, indometazin, simetidin; hastanede uygulanan anestezi ilacı propofol · Nadiren Pseudomonas bakterisinin yol açtığı idrar yolu enfeksiyonu
Enfeksiyon, kristaller veya taş olabilir.
İdrar yolu enfeksiyonu: yanma, sık idrara çıkma ve kötü koku eşlik edebilir · Yemeklerden sonra görülen fosfat kristalleri (zararsız) · Yetersiz sıvı alımı, böbrek taşı · Vajinal akıntı veya cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar · Boşalma sonrası idrara karışan meni (geriye boşalma, örneğin prostat ameliyatı sonrası)
Sürekli köpük idrarda protein olabilir.
Hızlı akım veya dolu mesane (köpük kısa sürede kaybolur, normaldir) · Yoğun (koyu) idrar · İdrarda protein (proteinüri): böbrek hastalığı, diyabet, yüksek tansiyon · Geriye boşalmada idrara karışan meni
Op. Dr. Mücahit Kabar · Üroloji · drmucahitkabar.com