Wat is een niersteen?
Een niersteen ontstaat wanneer stoffen in de urine, zoals calcium, oxalaat en urinezuur, zo geconcentreerd raken dat ze kristallen vormen die in de loop van de tijd uitgroeien tot een harde massa. Stenen ontstaan in de nier; komen ze in de urineleider (ureter) terecht, dan spreekt men van een uretersteen. Turkije behoort door het warme klimaat en de eetgewoonten tot de landen waar nierstenen vaak voorkomen.
De meest voorkomende soort is de calciumoxalaatsteen. Daarnaast komen urinezuur-, calciumfosfaat-, infectie- (struviet) en cystinestenen voor. Weten om welke soort steen het gaat, heeft direct invloed op zowel de behandeling als de adviezen om nieuwe stenen te voorkomen.
Klachten bij nierstenen
Stenen die rustig in de nier liggen, kunnen lang geen klachten geven en worden soms toevallig ontdekt bij een echografie die om een andere reden wordt gemaakt. Wanneer een steen in beweging komt en de urinewegen afsluit, zijn de klachten meestal plotseling en duidelijk:
- Hevige, golvende pijn die van de flank naar de lies en de geslachtsdelen uitstraalt (niersteenkoliek)
- Misselijkheid en braken
- Bloed in de urine (zichtbaar of alleen bij urineonderzoek)
- Vaak plassen en een branderig gevoel bij het plassen
- Voortdurende aandrang om te plassen naarmate de steen dichter bij de blaas komt
Wanneer is direct medische hulp nodig? Gaat de steenpijn gepaard met koorts en koude rillingen, is de hoeveelheid urine duidelijk afgenomen of is de pijn met medicijnen niet onder controle te krijgen, ga dan zonder uitstel naar een zorginstelling. Een afgesloten en geïnfecteerde nier vraagt om spoedbehandeling.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
Tijdens het consult wordt gevraagd wanneer de klachten zijn begonnen, of u al eerder stenen hebt gehad, welke medicijnen u gebruikt en of nierstenen in de familie voorkomen. Daarna volgen:
- Urineonderzoek: toont bloed, infectie en kristallen.
- Bloedonderzoek: beoordeling van de nierfunctie en van de calcium- en urinezuurwaarden.
- Echografie: zonder straling; de eerste stap om een steen in de nier en een stuwing (hydronefrose) aan te tonen.
- CT-scan zonder contrast: toont de grootte, de plaats en de dichtheid van de steen het nauwkeurigst. Het behandelplan wordt meestal op basis van deze beeldvorming opgesteld.
Behandelmethoden bij nierstenen
De keuze voor een behandeling wordt gemaakt op basis van de grootte, de plaats en de hardheid van de steen, de anatomie van de nier en de algemene gezondheid van de patiënt. Er is niet één juiste methode voor iedere patiënt.
Afwachten en medicatie
Kleine nierstenen die geen klachten geven, kunnen met regelmatige controles worden gevolgd. Bij kleine stenen in de urineleider kan met veel drinken, pijnstillers en medicijnen die de urineleider ontspannen worden afgewacht of de steen spontaan wordt uitgeplast. Urinezuurstenen kunnen met medicijnen die de urine minder zuur maken worden opgelost.
ESWL (niersteenvergruizing met schokgolven van buitenaf)
Bij ESWL wordt de steen met van buitenaf gerichte schokgolven in kleine stukjes gebroken, die vervolgens met de urine worden uitgeplast. Meestal is geen verdoving nodig en gebeurt de behandeling poliklinisch. ESWL wordt vooral gekozen bij niersteen kleiner dan 2 cm die niet al te hard is. Soms zijn meerdere sessies nodig.
RIRS (laserbehandeling van nierstenen zonder snede)
Bij RIRS wordt een dunne, buigzame endoscoop via de urinewegen tot in de nier gebracht en wordt de steen met laserenergie vergruisd of tot stof vermalen. Er is geen huidincisie. RIRS wordt vaak gekozen bij stenen die met ESWL niet te breken zijn, bij stenen in het onderste deel van de nier en bij patiënten die bloedverdunners gebruiken. Meer informatie vindt u op de pagina over RIRS.
URS (behandeling van uretersteen)
Bij stenen die in de urineleider zijn terechtgekomen en niet vanzelf worden uitgeplast, wordt de steen met een dunne endoscoop via de urinewegen bereikt, met de laser vergruisd en verwijderd. Een snede is niet nodig.
PCNL (percutane nefrolithotomie)
Bij niersteen groter dan 2 cm en bij koraalstenen (staghorn) die het nierbekken opvullen, wordt via een kanaal van ongeveer 1 cm in de flank de nier bereikt, waarna de steen wordt vergruisd en verwijderd. Bij grote stenen maakt deze methode het mogelijk om in één sessie een groot deel of alle steenmassa te verwijderen. Meer informatie vindt u op de pagina over PCNL.
Na de behandeling
Na de methoden zonder snede pakken de meeste patiënten hun dagelijkse bezigheden snel weer op. In de eerste dagen kunnen wat bloed in de urine en een branderig gevoel optreden; dat gaat meestal vanzelf over. Bij patiënten met een dubbel-J-stent wordt bij ontslag gepland wanneer de stent wordt verwijderd. Of de behandeling geslaagd is, wordt enkele weken later met controlebeeldvorming beoordeeld.
Nieuwe nierstenen voorkomen
De behandeling stopt niet bij het verwijderen van de steen. Om terugkeer te voorkomen:
- Drink verspreid over de dag ongeveer 2,5–3 liter; streef naar lichtgekleurde urine.
- Eet minder zout. Te veel zout verhoogt de hoeveelheid calcium in de urine.
- Eet rood vlees en dierlijk eiwit met mate.
- Schrap calcium niet op eigen houtje; calcium uit voeding kan het risico op calciumoxalaatstenen juist verlagen.
- Laat een uitgeplaste of verwijderde steen analyseren; vormt u vaak stenen, vraag dan om een metabool onderzoek.
Behandeling in Bursa, Turkije
Op. Dr. Mücahit Kabar studeerde geneeskunde aan de Faculteit Geneeskunde van de Uludağ Universiteit in Bursa en volgde zijn opleiding tot uroloog in de urologische kliniek van het Ankara Training and Research Hospital. Hij publiceerde wetenschappelijke studies over retrograde intrarenale chirurgie en percutane nefrolithotomie in internationale peer-reviewed tijdschriften. Hij onderzoekt en behandelt patiënten met nier- en uretersteen in Bursa (Nilüfer) in Özel Medicabil Nilüfer Hastanesi (op werkdagen 08:30–12:00, +90 444 8 112) en Özel Jimer Hastanesi (op werkdagen 13:00–17:00, +90 444 45 67).
Consulten verlopen in het Engels of het Turks. De afdelingen internationale patiënten van beide ziekenhuizen kunnen een tolk regelen en helpen bij transfer en accommodatie. U kunt uw klachten en verslagen vooraf via WhatsApp (+90 541 622 54 82) delen om uw reis te plannen; de definitieve keuze voor een behandeling volgt na het onderzoek ter plaatse. Meer informatie vindt u op de pagina voor internationale patiënten.
