Wat is voortijdige zaadlozing?
Bij voortijdige zaadlozing (ejaculatio praecox) komt een man veel sneller klaar dan hij wil, zonder dat hij het kan beheersen, en leidt dit bij hemzelf of in de relatie tot spanning, zorgen of vermijdingsgedrag. Het is een van de meest voorkomende seksuele klachten bij mannen. Veel mannen vinden het moeilijk om erover te praten en zoeken daardoor laat hulp; toch is voortijdige zaadlozing een aandoening die medisch kan worden beoordeeld en behandeld.
Levenslange en verworven voortijdige zaadlozing
De International Society for Sexual Medicine (ISSM) onderscheidt twee hoofdvormen:
- Levenslange (primaire) voortijdige zaadlozing: bestaat al vanaf de eerste seksuele ervaringen. De zaadlozing vindt altijd of bijna altijd vóór de penetratie of binnen ongeveer 1 minuut daarna plaats.
- Verworven (secundaire) voortijdige zaadlozing: een eerder normale tijd tot de zaadlozing is duidelijk korter geworden; meestal ongeveer 3 minuten of minder.
Bij beide vormen horen het niet kunnen uitstellen van de zaadlozing en de negatieve persoonlijke gevolgen daarvan wezenlijk bij de diagnose. De tijd alleen is niet genoeg voor de diagnose. Sommige mannen hebben het gevoel te vroeg klaar te komen terwijl de tijd binnen normale grenzen ligt; dan staan voorlichting en begeleiding voorop.
Oorzaken van voortijdige zaadlozing
De oorzaken van voortijdige zaadlozing zijn niet volledig bekend en vaak spelen meerdere factoren tegelijk een rol.
Bij levenslange voortijdige zaadlozing speelt waarschijnlijk een biologische en erfelijke aanleg een rol die samenhangt met het serotoninesysteem in de hersenen.
Bij verworven voortijdige zaadlozing wordt naar deze oorzaken gekeken:
- Erectiestoornis: uit angst de erectie te verliezen, kan een man onbewust sneller klaarkomen.
- Prostaatontsteking (prostatitis) en urineweginfecties
- Schildklierstoornissen, vooral een te snel werkende schildklier
- Psychische factoren: faalangst, stress, depressie
- Relatieproblemen en veranderingen in hoe vaak men seks heeft
Ook het verband tussen besnijdenis en voortijdige zaadlozing is wetenschappelijk een punt van discussie. Dit is onderzocht in een studie waaraan Op. Dr. Mücahit Kabar heeft meegewerkt; in het algemeen is echter geen duidelijk oorzakelijk verband aangetoond.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
De diagnose voortijdige zaadlozing berust grotendeels op een uitgebreide seksuele anamnese. Er wordt gevraagd hoe lang de klacht al bestaat, of ze bij elke vrijpartij of alleen in bepaalde situaties optreedt, hoeveel controle u over de zaadlozing ervaart en welke spanning het probleem bij uzelf en in de relatie geeft.
- Vragenlijsten: diagnostische vragenlijsten voor voortijdige zaadlozing helpen de ernst te bepalen en het effect van de behandeling te volgen.
- Lichamelijk onderzoek: beoordeling van de geslachtsdelen en de prostaat.
- Aanvullend onderzoek: niet altijd nodig. Afhankelijk van de anamnese en het onderzoek kunnen een urineonderzoek, schildklierhormonen of testosteron worden aangevraagd.
- Beoordeling van de erectiefunctie: er wordt altijd nagegaan of er ook een erectiestoornis is.
Behandelmogelijkheden
De behandeling wordt na het onderzoek persoonlijk gepland op basis van het type voortijdige zaadlozing, de onderliggende oorzaak, de verwachtingen van het paar en uw eigen voorkeur. Vaak worden meerdere methoden gecombineerd.
Gedragstechnieken
- Stop-starttechniek: als de zaadlozing nadert, wordt de prikkeling gestopt en pas weer hervat als het gevoel is afgenomen. Deze cyclus wordt enkele keren herhaald.
- Knijptechniek: als de zaadlozing nadert, wordt de penis net onder de eikel enkele seconden zacht dichtgeknepen, zodat de zaadlozingsreflex wordt uitgesteld.
- Bekkenbodemoefeningen: het versterken van de bekkenbodemspieren kan bij sommige mannen de controle over de zaadlozing vergroten.
Deze technieken vragen tijd en geduld en werken beter met steun van de partner. Ze kunnen alleen of samen met medicatie worden gebruikt.
Verdovende crèmes en sprays
Plaatselijk verdovende middelen die kort vóór de seks op de eikel worden aangebracht, verminderen de gevoeligheid en stellen de zaadlozing uit. Om te voorkomen dat de partner een verdoofd gevoel krijgt, wordt een condoom geadviseerd of moet het middel vóór de gemeenschap worden afgeveegd. De juiste manier van aanbrengen moet de arts uitleggen.
Tabletten
- Dapoxetine: een kortwerkend middel dat speciaal voor voortijdige zaadlozing is ontwikkeld en enkele uren vóór de seks wordt ingenomen.
- Dagelijks gebruikte SSRI’s: lage doseringen van bepaalde antidepressiva kunnen bij geschikte mannen worden gebruikt omdat ze de zaadlozing vertragen.
Deze middelen kunnen bijwerkingen hebben zoals misselijkheid, duizeligheid en zelden flauwvallen, en kunnen een wisselwerking hebben met andere medicijnen. Gebruik ze daarom alleen na onderzoek en onder medisch toezicht.
Behandeling van een gelijktijdige erectiestoornis
Gaat voortijdige zaadlozing samen met een erectiestoornis, dan wordt eerst de erectiestoornis behandeld. Bij de meeste mannen heeft die behandeling ook een gunstig effect op de voortijdige zaadlozing. Meer informatie vindt u op de pagina over erectiestoornissen.
Over operaties en andere ingrepen
De werkzaamheid en veiligheid van methoden zoals operaties aan de zenuwen van de penis of fillers in de eikel zijn niet met voldoende bewijs aangetoond; de actuele richtlijnen raden deze methoden af.
Een aanpak samen met de partner
Voortijdige zaadlozing is niet alleen een probleem van de man, maar van het paar. De partner bij het traject betrekken vermindert spanning, vergroot het succes van gedragstechnieken en maakt het makkelijker de behandeling vol te houden. Staan psychische factoren op de voorgrond, dan kan seksuologische of relatietherapie samen met de medische behandeling worden gepland.
Het behandeltraject en verwachtingen
De behandeling van voortijdige zaadlozing is meestal geen traject dat met één gesprek is afgerond. Bij het eerste consult worden het type klacht en de mogelijke oorzaken vastgesteld, waarna een startbehandeling wordt gekozen die past bij uw voorkeur en die van uw partner. Bij de controles worden de tijd tot de zaadlozing, het gevoel van controle, bijwerkingen en tevredenheid samen beoordeeld; zo nodig wordt de behandeling aangepast of worden methoden gecombineerd.
Enkele punten helpen om realistische verwachtingen te hebben:
- Na het stoppen met medicatie kunnen de klachten na verloop van tijd terugkomen; het is daarom op lange termijn zinvol om naast de medicatie ook gedragstechnieken te leren.
- Bij de verworven vorm kan de klacht blijvend verdwijnen als de onderliggende oorzaak wordt behandeld.
- “Vertragende” producten die online worden verkocht en waarvan de samenstelling onduidelijk is, kunnen gezondheidsrisico’s opleveren; gebruik ze niet.
Wanneer naar de arts?
Komt het gebrek aan controle over de zaadlozing steeds terug, leidt het tot zorgen, schaamte of het vermijden van seks, of heeft het een negatieve invloed op de relatie, dan is het verstandig een uroloog te raadplegen. Ontstaat voortijdige zaadlozing nieuw terwijl er eerder geen probleem was, en zijn er bijkomende klachten zoals branderig plassen, pijn in de liezen, een erectiestoornis, hartkloppingen of onverklaard gewichtsverlies, stel een beoordeling dan niet uit.
Voortijdige zaadlozing: beoordeling in Bursa, Turkije
Op. Dr. Mücahit Kabar studeerde geneeskunde aan de Faculteit Geneeskunde van de Uludağ Universiteit in Bursa en volgde zijn opleiding tot uroloog in de urologische kliniek van het Ankara Training and Research Hospital. Hij werkte mee aan een in een internationaal peer-reviewed tijdschrift gepubliceerde wetenschappelijke studie naar de vraag of besnijdenis een mogelijke risicofactor is voor voortijdige zaadlozing. Hij onderzoekt mannen met voortijdige zaadlozing met respect voor hun privacy in Bursa (Nilüfer), in Özel Medicabil Nilüfer Hastanesi (op werkdagen 08:30–12:00, +90 444 8 112) en Özel Jimer Hastanesi (op werkdagen 13:00–17:00, +90 444 45 67).
Consulten verlopen in het Engels of het Turks. De afdelingen internationale patiënten van beide ziekenhuizen kunnen een tolk regelen en helpen bij transfer en accommodatie. U kunt uw vragen vooraf via WhatsApp (+90 541 622 54 82) stellen, terwijl u de afspraak zelf maakt via de online afsprakenpagina of de afsprakenlijn van het ziekenhuis (Özel Medicabil Nilüfer Hastanesi op werkdagen van 08:30 tot 12:00 uur, +90 444 8 112; Özel Jimer Hastanesi van 13:00 tot 17:00 uur, +90 444 45 67); de definitieve keuze voor een behandeling volgt na het onderzoek ter plaatse. Meer informatie vindt u op de pagina voor internationale patiënten en op de contactpagina.
