Erken boşalma nedir?
Erken boşalma (prematür ejakülasyon), boşalmanın kişinin istediğinden çok daha kısa sürede, kontrol edilemeden gerçekleşmesi ve bunun kişide ya da ilişkide sıkıntı, kaygı veya kaçınma davranışına yol açmasıdır. Erkeklerde en sık görülen cinsel sorunlardan biridir. Pek çok erkek bu konuyu konuşmaktan çekindiği için yardım almakta gecikir; oysa erken boşalma tıbbi olarak değerlendirilebilen ve tedavi edilebilen bir durumdur.
Yaşam boyu ve sonradan gelişen erken boşalma
Uluslararası Cinsel Tıp Derneği (ISSM) erken boşalmayı iki ana tipe ayırır:
- Yaşam boyu (birincil) erken boşalma: İlk cinsel deneyimlerden itibaren vardır. Boşalma her zaman veya neredeyse her zaman girişten önce ya da girişten sonraki yaklaşık 1 dakika içinde olur.
- Sonradan gelişen (ikincil) erken boşalma: Daha önce normal olan boşalma süresi belirgin şekilde kısalmıştır; süre genellikle yaklaşık 3 dakika veya daha azdır.
Her iki tipte de boşalmayı geciktirememe ve bunun olumsuz kişisel sonuçları tanının ayrılmaz parçasıdır. Süre tek başına tanı için yeterli değildir. Bazı erkeklerde boşalma süresi normal sınırlarda olduğu halde erken boşalma hissi olabilir; bu durumda bilgilendirme ve danışmanlık ön plandadır.
Erken boşalmanın nedenleri
Erken boşalmanın nedenleri tam olarak anlaşılmamıştır ve çoğu zaman birden fazla etken bir arada bulunur.
Yaşam boyu erken boşalmada beyindeki serotonin sistemine bağlı biyolojik ve kalıtsal yatkınlığın rol oynadığı düşünülmektedir.
Sonradan gelişen erken boşalmada ise şu nedenler araştırılır:
- Sertleşme sorunu: Sertliği kaybetme kaygısıyla erkek bilinçsizce boşalmayı hızlandırabilir.
- Prostat iltihabı (prostatit) ve idrar yolu enfeksiyonları
- Tiroit bozuklukları, özellikle tiroit hormonu fazlalığı
- Psikolojik etkenler: Performans kaygısı, stres, depresyon
- İlişki sorunları ve cinsel ilişki sıklığındaki değişiklikler
Sünnetin erken boşalmayla ilişkisi de bilimsel olarak tartışılan konular arasındadır. Bu ilişki Op. Dr. Mücahit Kabar’ın da yer aldığı bir çalışmada araştırılmıştır; ancak genel olarak kesin bir neden-sonuç ilişkisi ortaya konmamıştır.
Tanı nasıl konur?
Erken boşalma tanısı büyük ölçüde ayrıntılı cinsel öyküye dayanır. Şikâyetin ne zamandan beri olduğu, her ilişkide mi yoksa belirli durumlarda mı ortaya çıktığı, boşalma üzerindeki kontrol hissi ve sorunun kişide ve ilişkide yarattığı sıkıntı sorgulanır.
- Sorgu formları: Erken boşalma tanı formları, sorunun derecesini belirlemeye ve tedaviye yanıtı izlemeye yardımcı olur.
- Fizik muayene: Genital bölge ve prostat değerlendirilir.
- Ek tetkikler: Her hastada gerekmez. Öykü ve muayeneye göre idrar tahlili, tiroit hormonları veya testosteron gibi tetkikler istenebilir.
- Sertleşme fonksiyonunun değerlendirilmesi: Eşlik eden sertleşme sorunu olup olmadığı mutlaka araştırılır.
Tedavi seçenekleri
Tedavi; erken boşalmanın tipine, altta yatan nedene, çiftin beklentilerine ve kişinin tercihine göre muayene sonrası kişiye özel planlanır. Çoğu zaman birden fazla yöntem bir arada kullanılır.
Davranışsal teknikler
- Dur-başla tekniği: Boşalma hissi yaklaştığında uyarı durdurulur, his azaldıktan sonra yeniden başlanır. Bu döngü birkaç kez tekrarlanır.
- Sıkıştırma tekniği: Boşalma hissi yaklaştığında penis başının hemen altı birkaç saniye hafifçe sıkıştırılarak boşalma refleksi geciktirilir.
- Pelvik taban egzersizleri: Leğen kemiği tabanındaki kasların güçlendirilmesi, bazı hastalarda boşalma üzerindeki kontrolü artırabilir.
Bu teknikler zaman ve sabır gerektirir; eşin desteğiyle uygulandığında daha etkili olur. Tek başına veya ilaç tedavisiyle birlikte kullanılabilir.
Lokal uyuşturucu krem ve spreyler
İlişkiden kısa süre önce penis başına uygulanan lokal anestezik ürünler, hassasiyeti azaltarak boşalmayı geciktirir. Eşte uyuşma oluşmaması için prezervatif kullanılması veya ilişki öncesi bölgenin silinmesi önerilir. Doğru uygulama şekli hekim tarafından anlatılmalıdır.
Ağızdan alınan ilaçlar
- Dapoksetin: Erken boşalma için geliştirilmiş, ilişkiden birkaç saat önce alınan, kısa etkili bir ilaçtır.
- Günlük kullanılan SSRI grubu ilaçlar: Bazı depresyon ilaçlarının düşük dozları, boşalmayı geciktirici etkileri nedeniyle uygun hastalarda kullanılabilir.
Bu ilaçların bulantı, baş dönmesi ve nadiren bayılma gibi yan etkileri ile diğer ilaçlarla etkileşimleri olabilir. Bu nedenle yalnızca muayene sonrası, hekim kontrolünde kullanılmalıdır.
Eşlik eden sertleşme sorununun tedavisi
Erken boşalmaya sertleşme sorunu eşlik ediyorsa, öncelikle sertleşme sorunu tedavi edilir. Bu tedavi çoğu hastada erken boşalma şikâyetini de olumlu yönde etkiler. Ayrıntılar için sertleşme sorunu sayfasını inceleyebilirsiniz.
Cerrahi ve diğer girişimsel yöntemler hakkında
Penis sinirlerine yönelik cerrahi girişimler veya penis başına dolgu uygulamaları gibi yöntemlerin etkinliği ve güvenliği yeterli kanıtla gösterilmemiştir; güncel kılavuzlar bu yöntemleri önermemektedir.
Çift odaklı yaklaşım
Erken boşalma yalnızca bir erkeğin değil, çiftin ortak sorunudur. Eşin sürece dahil edilmesi, kaygıyı azaltır, davranışsal tekniklerin başarısını artırır ve tedaviye uyumu kolaylaştırır. Psikolojik etkenlerin ön planda olduğu durumlarda cinsel terapi veya çift terapisi, tıbbi tedaviyle birlikte planlanabilir.
Tedavi süreci ve beklentiler
Erken boşalma tedavisi çoğu zaman tek bir görüşmeyle tamamlanan bir süreç değildir. İlk muayenede şikâyetin tipi ve olası nedenleri belirlenir, ardından kişinin ve çiftin tercihine uygun bir başlangıç tedavisi seçilir. Kontrol görüşmelerinde boşalma süresi, kontrol hissi, yan etkiler ve memnuniyet birlikte değerlendirilir; gerekirse tedavi değiştirilir veya yöntemler birleştirilir.
Bazı noktaları bilmek, gerçekçi beklentiler oluşturmaya yardımcı olur:
- İlaç tedavisi bırakıldığında şikâyetler bir süre sonra yeniden ortaya çıkabilir; bu nedenle davranışsal tekniklerin ilaçla birlikte öğrenilmesi uzun dönemde fayda sağlar.
- Sonradan gelişen erken boşalmada altta yatan neden tedavi edildiğinde şikâyet kalıcı olarak düzelebilir.
- İnternette satılan ve içeriği belirsiz “geciktirici” ürünler sağlık açısından risk taşıyabilir; kullanılmamalıdır.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Boşalma üzerinde kontrol eksikliği tekrarlayıcı hale gelmişse, kişide kaygı, utanç veya cinsel ilişkiden kaçınmaya yol açıyorsa ya da ilişkiyi olumsuz etkiliyorsa bir üroloji uzmanına başvurmak uygundur. Daha önce sorun yokken yeni ortaya çıkan erken boşalmada; idrar yaparken yanma, kasık ağrısı, sertleşme sorunu, çarpıntı veya açıklanamayan kilo kaybı gibi eşlik eden yakınmalar varsa değerlendirme geciktirilmemelidir.
Bursa’da erken boşalma değerlendirmesi
Op. Dr. Mücahit Kabar, üroloji uzmanlık eğitimini Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniği’nde tamamlamıştır. Sünnetin erken boşalmada olası bir risk etkeni olup olmadığını araştıran ve uluslararası hakemli bir dergide yayımlanan bilimsel çalışmada yer almıştır. Bursa Nilüfer’de Özel Jimer Hastanesi ve Özel Medicabil Nilüfer Hastanesi’nde erken boşalma şikâyeti olan hastaları mahremiyete özen göstererek muayene etmektedir. Randevu bilgileri için iletişim sayfasını inceleyebilirsiniz.
