Peyronie hastalığı nedir?
Peyronie hastalığı, penisin içindeki sünger dokuları saran sert ve esnek zarda (tunika albuginea) iyi huylu, sertleşmiş bir yara dokusu (plak) oluşmasıdır. Sertleşme sırasında bu plak bulunduğu bölgede zarın esnemesini engeller; sonuç olarak penis plağın olduğu tarafa doğru eğrilir, kısalabilir veya kum saati görünümü gibi şekil bozuklukları oluşabilir.
Hastalığın nedeni tam olarak bilinmemektedir. En çok kabul gören görüş, cinsel ilişki sırasında oluşan ve fark edilmeyen küçük zorlanma ve yaralanmaların bazı kişilerde normalden farklı bir iyileşme süreciyle plağa dönüşmesidir. Şeker hastalığı, sigara, yüksek tansiyon, prostat ameliyatı geçirmiş olmak ve ellerde görülen Dupuytren kontraktürü hastalığın daha sık görüldüğü durumlar arasındadır. Peyronie hastalığı çoğunlukla 40 yaş üzerindeki erkeklerde görülür, ancak daha genç yaşlarda da ortaya çıkabilir. Bulaşıcı değildir ve kansere dönüşmez.
Hastalığın dönemleri
Peyronie hastalığının iki dönemi vardır ve tedavi planı büyük ölçüde hangi dönemde olunduğuna göre yapılır.
Aktif (akut) dönem
Hastalığın başlangıç dönemidir. Sertleşme sırasında ağrı, penis üzerinde elle hissedilen sertlik ve yeni ortaya çıkan ya da giderek artan bir eğrilik görülebilir. Bu dönemde plak hâlâ şekillenmektedir ve eğrilik değişebilir. Aktif dönem genellikle birkaç ay ile bir yıl arasında sürer.
Stabil (kronik) dönem
Ağrının geçtiği ve eğriliğin en az 3 ay boyunca değişmeden kaldığı dönemdir. Plak olgunlaşmıştır; bazen kireçlenme (kalsifikasyon) de gelişebilir. Cerrahi tedavi genellikle bu dönemde planlanır.
Belirtiler
- Sertleşme sırasında penisin yukarı, aşağı veya yana doğru eğrilmesi
- Penis üzerinde elle hissedilen sert bir bölge veya düğüm
- Özellikle aktif dönemde sertleşme sırasında ağrı
- Penis boyunda kısalma, girinti veya kum saati görünümü
- Eğrilik nedeniyle cinsel ilişkide zorlanma
- Eşlik eden sertleşme sorunu
Hastalık kişide kaygı ve özgüven kaybına da yol açabilir. Bu duyguların muayenede açıkça konuşulması, tedavi sürecinin önemli bir parçasıdır.
Doğuştan penis eğriliğinden farkı
Her penis eğriliği Peyronie hastalığı değildir. Doğuştan (konjenital) penis eğriliğinde plak bulunmaz, ağrı olmaz ve eğrilik genellikle ergenlikten beri fark edilir; çoğunlukla aşağı veya yana doğrudur. Peyronie hastalığı ise daha önce düz olan bir peniste sonradan gelişir. Ayrım, öykü ve fizik muayeneyle yapılır. Doğuştan eğrilikte ilaç veya iğne tedavisinin yeri yoktur; eğrilik cinsel yaşamı etkiliyorsa cerrahi olarak düzeltilebilir.
Tanı nasıl konur?
Muayenede şikâyetlerin ne zaman başladığı, ağrı olup olmadığı, eğriliğin değişip değişmediği ve sertleşme kalitesi sorgulanır. Penis elle muayene edilerek plağın yeri ve büyüklüğü değerlendirilir.
- Sertleşme halinde değerlendirme: Eğriliğin derecesini ölçmek için hastanın evde çektiği fotoğraflardan yararlanılabilir ya da muayenede penise yapılan bir ilaç iğnesiyle sertleşme sağlanarak ölçüm yapılabilir.
- Penis ultrasonografisi: Plağın yeri, boyutu ve kireçlenme olup olmadığı görülür; gerektiğinde renkli Doppler ile damar yapısı ve sertleşme sorununun nedeni değerlendirilir.
- Ek tetkikler: Şeker hastalığı ve diğer risk etkenleri için kan tahlilleri istenebilir.
Tedavi seçenekleri
Tedavi; hastalığın dönemi, eğriliğin derecesi ve yönü, penis uzunluğu, sertleşme kalitesi ve hastanın beklentisi birlikte değerlendirilerek muayene sonrası kişiye özel olarak belirlenir. Eğriliği hafif olan ve cinsel ilişkisini sorunsuz sürdürebilen hastalarda tedavi gerekmeyebilir.
Konservatif (ameliyatsız) yöntemler
- İzlem ve ağrı tedavisi: Aktif dönemdeki ağrı genellikle zamanla geçer; bu süreçte ağrı kesiciler kullanılabilir.
- Çekme (traksiyon) cihazı: Penise günde birkaç saat uygulanan bu cihazlar, düzenli kullanıldığında bazı hastalarda eğriliğin azalmasına ve boyun korunmasına yardımcı olabilir.
- Plak içine iğne tedavisi: Seçilmiş hastalarda plağın içine belirli aralıklarla ilaç enjeksiyonu yapılarak eğriliğin azaltılması amaçlanır. Hangi ilacın uygun olduğu ve beklenen fayda muayene sırasında konuşulur.
- Sertleşme sorununun tedavisi: Eşlik eden sertleşme sorunu varsa ağızdan alınan ilaçlarla desteklenebilir.
Ağızdan alınan vitaminlerin ve bazı destek ürünlerinin eğriliği düzelttiğine dair güçlü bilimsel kanıt bulunmamaktadır.
Cerrahi tedavi
Cerrahi, stabil dönemde eğriliği cinsel ilişkiyi zorlaştıran veya engelleyen hastalarda değerlendirilir.
- Plikasyon: Eğriliğin karşı tarafındaki zar dikişlerle hafifçe kısaltılarak penis düzeltilir. Sertleşmesi iyi olan ve eğriliği orta derecede olan hastalarda sık tercih edilir. Penis boyunda bir miktar kısalma olabilir.
- Plak insizyonu ve greftleme: Plak kesilir veya kısmen çıkarılır, oluşan boşluk bir yama (greft) ile kapatılır. İleri eğrilik veya kum saati deformitesi olan, sertleşmesi iyi hastalarda düşünülebilir. Boy daha iyi korunur ancak ameliyat sonrası sertleşme sorunu gelişme olasılığı daha yüksektir.
- Penil protez: Peyronie hastalığına ileri derecede sertleşme sorunu da eşlik ediyorsa penil protez yerleştirilir; gerekirse aynı ameliyatta ek düzeltme işlemleri yapılır.
Ameliyat yöntemi nasıl seçilir?
Cerrahi yöntem seçiminde üç temel soru yol göstericidir: Sertleşme ameliyat öncesinde yeterli mi? Eğrilik ne derecede ve kum saati gibi ek bir şekil bozukluğu var mı? Penis uzunluğu hasta için ne kadar önemli? Sertleşmesi iyi ve eğriliği orta derecede olan hastalarda plikasyon daha basit ve öngörülebilir bir seçenekken, ileri eğrilikte greftleme düşünülebilir. Sertleşme sorunu da olan hastalarda ise penil protez hem sertliği sağlar hem de eğriliği düzeltmeye yardımcı olur. Seçim, avantaj ve dezavantajlar hastayla birlikte tartışılarak yapılır.
Peyronie hastalığı ve sertleşme sorunu
Peyronie hastalığı olan erkeklerde sertleşme sorunu da sık görülür. Bunun nedeni, hastalıkla aynı risk etkenlerinin (şeker hastalığı, damar sağlığı, sigara) sertleşmeyi de etkilemesi, plağın sünger dokulardaki kanın tutulmasını bozabilmesi ve hastalığın yarattığı kaygıdır. Sertleşme kalitesinin değerlendirilmesi, tedavi seçimini doğrudan etkiler. Ayrıntılar için sertleşme sorunu sayfasını inceleyebilirsiniz.
Psikolojik etkiler ve eşle iletişim
Penis eğriliği, kişinin kendisini algılayışını ve cinsel yaşamını olumsuz etkileyebilir; kaygı, utanç ve ilişkiden kaçınma sık görülür. Bu durumun tıbbi bir hastalık olduğunu bilmek ve eşle açık iletişim kurmak, tedavi sürecini kolaylaştırır. Gerektiğinde cinsel terapi veya psikolojik destek de tedavinin bir parçası olabilir.
İyileşme ve riskler
Ameliyatlar genellikle genel veya spinal anestezi altında yapılır ve hastanede kalış kısa sürer. İlk günlerde şişlik ve morarma beklenen bir durumdur. Cinsel ilişkiye çoğunlukla birkaç hafta sonra, hekim onayıyla başlanır. Olası riskler arasında penis boyunda kısalma, penis başında his değişikliği, eğriliğin tamamen düzelmemesi veya yeniden gelişmesi ve özellikle greftleme sonrasında sertleşme sorunu sayılabilir. Bu olasılıklar ameliyat öncesinde ayrıntılı olarak konuşulur.
Takip
Aktif dönemdeki hastalar, eğriliğin seyrini izlemek için belirli aralıklarla kontrole çağrılır. Ameliyat sonrası kontroller ise iyileşmenin ve sonucun değerlendirilmesi için planlanır; bazı hastalarda ameliyat sonrası çekme cihazı kullanımı önerilebilir.
Bursa’da Peyronie hastalığı değerlendirmesi
Op. Dr. Mücahit Kabar, üroloji uzmanlık eğitimini Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniği’nde tamamlamıştır. Androloji alanında uluslararası hakemli dergilerde yayımlanmış bilimsel çalışmaları bulunmaktadır. Bursa Nilüfer’de Özel Jimer Hastanesi ve Özel Medicabil Nilüfer Hastanesi’nde penis eğriliği şikâyeti olan hastaları mahremiyete özen göstererek muayene etmektedir. Bursa dışından gelecek hastalar, randevularını hastanelerin online randevu sayfalarından veya randevu hatlarından (Özel Medicabil Nilüfer Hastanesi, hafta içi 08:30–12:00, 444 8 112; Özel Jimer Hastanesi, hafta içi 13:00–17:00, 444 45 67) alabilir. Sorularını ve raporlarını önceden WhatsApp üzerinden iletebilirler. Randevu bilgileri için iletişim sayfasını inceleyebilirsiniz.