Ürolojide Acil Durumlar Nelerdir? Hangi Belirtide Acile Gidilmeli?

Ürolojik şikâyetlerin çoğu randevu alınarak değerlendirilebilir. Ancak bazı durumlarda geçen her saat, bir organın kurtarılması ya da ciddi bir enfeksiyonun önlenmesi açısından önem taşır. Aşağıdaki belirtileri tanımak, gereksiz beklemeyi ve geç kalınmış tedaviyi önler.

Ani testis ağrısı neden acildir?

Özellikle ergenlik çağındaki çocuklarda ve genç erkeklerde ani başlayan, şiddetli testis ağrısı en önemli ürolojik acillerden biridir. Bu tablonun en tehlikeli nedeni testis torsiyonudur: testisi besleyen kordon kendi etrafında döner ve testisin kan akımı kesilir.

Belirtiler:

• Uykudan uyandıran ya da aniden başlayan şiddetli testis ağrısı
• Bulantı, kusma
• Testiste şişlik, yukarı çekilmiş görünüm
• Küçük çocuklarda ağrı yalnızca karın ağrısı olarak tarif edilebilir

Testisin kurtarılma olasılığı ilk saatlerde yüksektir ve zaman geçtikçe azalır. Bu yüzden ağrının geçmesi beklenmemeli, doğrudan acile gidilmelidir. Ameliyat gerekebileceği için yolda yemek ve içmekten kaçınmak uygundur. Çocuklarda görülen diğer ürolojik sorunlar için çocuk ürolojisi sayfasına bakabilirsiniz.

Hiç idrar yapamamak ne zaman acildir?

Mesane dolu olduğu halde idrarın hiç çıkmamasına akut idrar retansiyonu denir. En sık prostat büyümesi olan ileri yaştaki erkeklerde görülür. Soğuk algınlığı ilaçları, alkol, kabızlık veya ameliyat sonrası dönem tetikleyebilir.

Kasıkta giderek artan ağrı ve dolgunluk hissiyle birlikte idrar yapılamıyorsa acile başvurulmalıdır. Mesane genellikle bir sonda ile kısa sürede boşaltılır, ardından nedene yönelik tedavi planlanır.

Böbrek taşı ağrısına ateş eşlik ederse ne yapılmalı?

Böbrek taşı ağrısı tek başına çok şiddetli olabilir, ancak asıl tehlike taşın idrar yolunu tıkadığı ve böbreğin enfekte olduğu durumlardır. Bu tablo hızla kan dolaşımına yayılan ciddi bir enfeksiyona dönüşebilir.

Şu belirtilerde beklemeden acile gidin:

• Taş ağrısıyla birlikte ateş ve titreme
• İdrar miktarında belirgin azalma
• Tek böbreği olan kişide taş ağrısı
• İlaçlarla kontrol altına alınamayan ağrı, durmayan kusma

Tıkalı ve enfekte böbrekte önce idrar akışı bir stent ya da böbreğe takılan ince bir kateterle sağlanır, taş daha sonra tedavi edilir. Taş tedavisi seçenekleri için böbrek taşı tedavisi sayfasını inceleyebilirsiniz.

Uzun süren ereksiyon (priapizm) neden tehlikelidir?

Cinsel istekle ilişkisi olmayan ve 4 saatten uzun süren, genellikle ağrılı ereksiyona priapizm denir. Bazı ilaçlar, penise yapılan enjeksiyonlar, kan hastalıkları (örneğin orak hücreli anemi) ve bazı maddeler neden olabilir.

Uzun süren priapizmde penis dokusu yeterince oksijen alamaz ve kalıcı sertleşme sorunu gelişebilir. Utanma veya bekleme yerine en kısa sürede acile başvurulmalıdır.

Genital bölgede hızla yayılan kızarıklık neyin belirtisi olabilir?

Fournier gangreni, genital bölge ve makat çevresinde başlayan, hızla ilerleyen ciddi bir yumuşak doku enfeksiyonudur. Şeker hastalığı, bağışıklık sistemini baskılayan durumlar ve alkol kullanımı riski artırır.

Uyarı belirtileri:

• Torbada veya makat çevresinde hızla artan ağrı, şişlik ve kızarıklık
• Ciltte koyulaşma, morarma veya siyahlaşma
• Kötü kokulu akıntı
• Yüksek ateş ve genel durumda bozulma

Bu durum acil antibiyotik tedavisi ve cerrahi müdahale gerektirir; evde bekleme yapılmamalıdır.

Sünnet derisi geride sıkışırsa ne yapılmalı?

Sünnetsiz erkeklerde ve çocuklarda, geriye çekilen sünnet derisinin penis başının arkasında sıkışıp geri getirilememesine parafimozis denir. Sıkışan deri kısa sürede şişer ve penis başının kan dolaşımını bozabilir. Sonda takılması, temizlik veya cinsel ilişki sonrasında gelişebilir.

Deriyi zorlayarak geri getirmeye çalışmak şişliği artırabilir. Penis başında belirgin şişlik, ağrı ve renk değişikliği varsa vakit kaybetmeden acile başvurulmalıdır. Çoğu durumda deri, uygun ağrı kontrolüyle elle yerine getirilebilir.

İdrarda pıhtılı kan görülürse acil midir?

İdrarda gözle görülen kan her zaman ciddi bir sorunu göstermez, ancak mutlaka araştırılmalıdır. Kanamayla birlikte pıhtı atılıyorsa, pıhtılar nedeniyle idrar yapılamıyorsa, baş dönmesi ve halsizlik varsa ya da kan sulandırıcı kullanılıyorsa acil değerlendirme gerekir. Ağrısız ve tek seferlik kanama bile, özellikle sigara içenlerde, ileri tetkik için üroloji uzmanına başvurmayı gerektirir.

Genital bölge veya böbrek travmasından sonra ne zaman acile gidilmeli?

Darbe, düşme veya trafik kazası sonrası şu belirtiler acil değerlendirme gerektirir:

• Penis kırığı: Sertleşmiş penise zorlayıcı bir hareket sırasında çatırtı sesi, ani sertlik kaybı, hızla gelişen şişlik ve morluk. Genellikle ameliyatla onarılır.
• İdrar deliğinden kan gelmesi veya travma sonrası idrar yapamama: İdrar kanalı yaralanmış olabilir. Bu durumda kendi başınıza sonda takılmasına izin vermeyin; değerlendirme bir üroloji uzmanı tarafından yapılmalıdır.
• Böğre veya yan tarafa darbe sonrası idrarda kan: Böbrek yaralanmasının işareti olabilir.
• Testise darbe sonrası geçmeyen ağrı ve şişlik.

Acile giderken nelere dikkat edilmeli?

1. Belirtilerin ne zaman başladığını not edin.
2. Ameliyat olasılığı varsa yemek ve içmeyi bırakın.
3. Kullandığınız ilaçların, özellikle kan sulandırıcıların listesini yanınıza alın.
4. Daha önceki tahlil ve görüntüleme sonuçlarınızı getirin.
5. Ağrının geçmesini beklemeyin ve kendi başınıza ilaç denemeyin.

Ne zaman üroloji uzmanına başvurmalı?

Yukarıda sayılan acil belirtilerde beklemeden en yakın acil servise gidilmelidir. Acil tedavi sonrasında altta yatan nedenin (prostat büyümesi, taş hastalığı, tekrarlayan enfeksiyon gibi) planlı olarak tedavi edilmesi için bir üroloji uzmanıyla kontrol randevusu almak önemlidir.

Op. Dr. Mücahit Kabar, Bursa Nilüfer’de Medicabil Nilüfer ve Jimer hastanelerinde hasta kabul etmektedir; başka şehirlerden hastalar WhatsApp üzerinden ön bilgi alabilir.